Jeśli ten problem dotyczy również Ciebie - skontaktuj się z nami, pomożemy!

Na początku ból, później ograniczona sprawność, po pewnym czasie inwalidztwo. Zwyrodnienie stawu biodrowego jest chorobą, z którą boryka się coraz więcej osób. Endoproteza, czyli sztuczny staw biodrowy pozwala na szybkie odzyskanie pełnej swobody ruchów. Nie jest to jednak możliwe bez właściwej rehabilitacji.

Choroby zwyrodnieniowe stawów biodrowych są obecnie jednym z najczęstszych problemów związanych z narządami ruchu. Jak pokazują statystyki 60 proc. populacji po 65. roku życia cierpi na szeroko rozumiane zmiany zwyrodnieniowe. Choroba dotyka także coraz młodszych ludzi. Są na nią narażone szczególnie osoby mają znaczną nadwagę.

Czym jest zwyrodnienie stawu biodrowego?

Zwykle zaczyna się od bólu, który pojawia się po długotrwałym wysiłku. Po pewnym czasie ból towarzyszy nawet w czasie odpoczynku, a w nocy nie pozwala spać. Do tego dochodzą postępujące ograniczenia w ruchu. Wszystko za sprawą stopniowej destrukcji poszczególnych elementów stawu: chrząstki, warstwy podchrząstnej kości, torebki stawowej i innych tkanek tworzących cały staw. Na początku chrząstka traci swoje właściwości amortyzujące i zmniejszające tarcie powierzchni stawowych, a w konsekwencji na powierzchni głowy kości udowej oraz obrzeżach panewki powstają wyrośla kostne, które dodatkowo ograniczają ruch oraz powodują dalszą destrukcję stawu.

Pomoc niesie operacja

Gdy zmiany zwyrodnieniowe powodują nieustający ból i znacznie ograniczają ruchy, zalecane jest wykonanie wymiany zniszczonego stawu. Zabieg taki nazywany jest endoprotezoplastyką lub alloplastyką. Polega on na zastąpieniu niesprawnych elementów stawu sztucznymi implantami odwzorowującymi jego oryginalne części. Proteza stawowa może być całkowita (cały staw jest wymieniany) lub częściowa (wymienia się główkę kości udowej, pozostawia natomiast naturalną panewkę).

Przed operacją

Operacja jest dla niektórych pacjentów jedyną szansą na pozbycie się bólu i powrót do sprawności. Aby było to możliwe konieczne jest zaangażowanie pacjenta w cały proces leczenia. Jeszcze przed wykonaniem zabiegu wszczepienia endoprotezy warto rozważyć współpracę z fizjoterapeutą. Jak podkreślają lekarze, prawidłowo przepracowany okres przedoperacyjny pomaga szybciej odzyskać sprawność po zabiegu. Rehabilitacja przedoperacyjna skupia się na poprawie ogólnej sprawności, wzmocnieniu siły mięśni obręczy biodrowej i kończyn dolnych oraz zmniejszeniu przykurczy w stawie biodrowym. Fizjoterapeuta uczy także pacjenta prawidłowego poruszania się o kulach. Ta umiejętność będzie niezwykle cenna po zabiegu .
Przed operacją pacjenci mogą także skorzystać z szeroko rozumianej terapii przeciwbólowej, która zmniejsza dolegliwości w okresie oczekiwania na operację wymiany zniszczonego stawu.
Okres przedoperacyjny to również dobry czas na dostosowanie mieszkania do potrzeb osoby po zabiegu. Warto pozbyć się dywanów, uprzątnąć kable z podłogi i inne przedmioty zwiększające ryzyko potknięcia się i upadku. Dobrym rozwiązaniem jest rozłożenie na podłodze gumowych dywaników zabezpieczających przed poślizgnięciem. Ważnym elementem przystosowania mieszkania jest także wyposażenia toalety w nakładkę na sedes, która pozwoli bezpiecznie usiąść. Warto się też zaopatrzyć w specjalne chwytaki, które ułatwiają podnoszenie przedmiotów z podłogi.
Poza przygotowaniem całej infrastruktury ważne jest także zapewnienie sobie opieki po operacji. Po zabiegu będzie potrzebny ktoś, kto będzie w pobliżu – poda jedzenie, zrobi zakupy, pomoże dojść do toalety.

Po operacji

Po zabiegu wszczepienia endoprotezy pacjenta czeka jeszcze długa droga do odzyskania sprawności, w której najlepszym przewodnikiem będzie fizjoterapeuta. Rehabilitacja po wszczepieniu endoprotezy jest niezwykle ważna. Zaczyna się już w pierwszej dobie po operacji. Początkowo pacjent wykonuje ćwiczenia oddechowe w celu poprawy wentylacji płuc. Praca z fizjoterapeutą skupia się także na zmniejszeniu bólu, uzyskaniu mobilności w stawie biodrowym, poprawie elastyczności tkanek (szczególnie w okolicy blizny pooperacyjnej) oraz odbudowaniu siły mięśniowej, w szczególności mięśni pośladkowych, kulszowo-goleniowych i mięśnia czworogłowego. W kolejnych dniach po operacji terapeuta uczy pacjenta w jaki sposób można wykonywać ćwiczenia operowanej nogi oraz jak funkcjonować po operacji tak, aby chronić operowany staw biodrowy przed zwichnięciem. Początkowo pacjent nie może zginać nogi w stawie biodrowym więcej niż 90 stopni, zakładać nogi na nogę oraz rotować operowanej kończyny. W pierwszych dniach konieczna jest także nauka bezpiecznego wstawania i siadania. Pacjent musi od nowa nauczyć się chodzić. Przez pierwsze dwa dni pomaga mu w tym balkonik, później fizjoterapeuta uczy go poruszania się o kulach.

Dalsza rehabilitacja

Dochodzenie do formy po zabiegu nie kończy się jednak z chwilą wyjścia ze szpitala. Okres rekonwalescencji trwa mniej więcej pół roku. W tym czasie wciąż wskazana jest praca z fizjoterapeutą. Terapeuta uczy pacjenta jak bezpiecznie wrócić do codziennej aktywności, udziela praktycznych wskazówek dotyczących np. higieny, ubierania czy też podróży samochodem. Fizjoterapeuta asystuje także podczas nauki samodzielnego chodzenia, już bez kul. W trakcie ćwiczeń wzmacnia osłabione grupy mięśniowe przygotowując ćwiczenia z niewielkim obciążeniem oraz z taśmami elastycznymi. Wspomagana jest także propriocepcja, czyli czucie głębokie, poprzez ćwiczenia na piłkach rehabilitacyjnych oraz trening na niestabilnym podłożu (na macie, na poduszkach sensomotorycznych). W późniejszym etapie dochodzą do tego ćwiczenia funkcjonalne oraz dynamiczne.
Więcej szczegółów o rehabilitacji po operacji w kolejnym artykule już wkrótce. Będzie się można z niego dowiedzieć jak bezpiecznie odpoczywać, wstawać, siadać i chodzić po wszczepieniu endoprotezy. Znajdą się w nim także porady dotyczące innych codziennych czynności, jazdy samochodem, a także uprawiania sportu.